Dálkkádatrievdamat

Dálkkádatrievdamat leat okta min áigge stuorimus hástalusain, ja árktalaš guovlu lea okta dain guovlluin máilmmis gosa dán rádjai leat eanemusat čuohcan. Dát rievdamat leat stuorra áittan álgoálbmogiidda ja leat stuora boahtteáiggi ekonomalaš ja kultuvrralaš hástalusat.

Álgoálbmogat leat eallán dáid guovlluin buolvvaid čađa ja heivehan árbevirolaš eallinvugiid árktalaš birrasii. Dákkár eallinvuohki, mii lea nu lahka luonddu, dagaha ahte dát olbmot oidnet birasrievdademiid. Miehtá árktalaš guovllu leat álgoálbmogat dieđihan rievdamiid. Dás lea earret eará sáhka das ahte dálkkit rievddadit eanet go ovdal, eanet arvves dálvit, ahte mearrajiekŋa asehuvvá ja suddá ja ahte leat stuorit bárut mat dagahit erošuvnna. Guovllut, gos lea leamaš girsi (permafrost) birra jagi, vásihit dál ahte dat suddá geasset.

Dát dálkkádatrievdamat dáhpáhuvvet nu jođánit, ahte olbmot eai olle heivehit iežaset daidda. Dát váikkuhit olbmuide máŋgga servodagain, ja leat maiddái áittan kultuvrraid ceavzimii.

Bargobihtát:

  1. Man galle álgoálbmotjoavkku leat árktalaš guovllus? Makkár árktalaš álgoálbmogiid birra leat don gullan?
  2. Makkár riikkat árktalaš guovllus leat?
  3. Loga artihkkala dutkanbohtosiid birra: http://www.grida.no/polar/news/2445.aspx?p=9 Digaštala huksemiid váikkuhusa árktalaš guvlui ja earenoamážit álgoálbmogiid ektui.
  4. Oza dieđuid Kalalit Nunata (Ruonáeatnama) birra. Geavat statistihka maid gávnnat dán neahttasiiddus: http://www.stat.gl/Home/tabid/36/language/da-DK/Default.aspx

Čilge gávdnosiid:

a) Kalalit Nunat – geográfalaš čilgehus makkár guovlu lea

á) Demografiija – álbmotpyramiida, čearddalašvuohta, álbmotovdáneapmi

b) Makkár resurssaid ávkkástallet?

c) Ealáhusstruktuvra