Oahpaheaddjái

Geografiija WEB-neahttaresursa addá sámegielat introdukšuvnnaid daid iešguđetge fáttáide mat bohtet ovdan oahppoplána mihttomeriin. Ulbmil dáinna lea láidestit ohppiid sámegillii fágagiellan. Dán bokte oahppi oahpásmuvvá guovddáš geografiija doahpagiidda sámegillii, ja láhčá buoret eavttuid bargobihtáid vástidit ja fágalaččat digaštallat sámegillii.

Oahpporesursa lea jurddašuvvon geavahuvvot lassin dárogielat geografiija oahpponeavvuide, ja danin fáttát eai gieđahallojuvvo nu vuđolaččat. Muhtin fáttát, mat leat earenoamáš dehálačča sámi konteavsttas leat vuđoleabbo gieđahallojuvvon. Dát guoská earenoamážit fáttáide mat unnán gieđahallojuvvojit dárogielat oahpponeavvuin.

Oahpaheaddji ráhkada iežas jovkui heivvolaš oahpahuslážuid Sámi oahppoplána ja báikkálaš oahppoplána vuođul.

- skuvla/oahpaheaddji vállje man oahppogirjji geavaha
- oahpponeavvu čujuha Knut Isaksena oahppogirjái Duottar. Luonddugeografiija (1998). Dát lea dat áidna oahppogirji mii lea ráhkaduvvon sámegillii dán fágas joatkkaskuvla dássái
- oahpponeavvu čujuha maid ollu neahttačujuhusaide. Dát leat dušše evttohusat, ja oahpaheaddji sáhttá gávdnat eará gálduid sihke neahtas ja girjjiin ja dainnalágiin fuolahit ahte áigeguovdilis dieđut ja dáhpáhusat dán fágas buvttehit oahpahussii
- fága vuođđoáššit vuoruhuvvojit go geografiija lea unna fága, ja Máhttolokten Sámi oahppoplána mielde lea geografiija birrasiid guokte diimmu vahkkui
- báikkálaš luonddugeografiija lea dán oahpponeavvu dehálaš oassi; eará oahpponeavvuin ii leat dát davviguovllu báikkálaš geografiija mielde
- bargobihtát, vaikko oassi dain leat álkit bargat, leat oaivvilduvvon oahppat vuođđodoahpagiid ja dainnalágiin addit vejolašvuođa hukset iežas oahppama dieđuid ala mat sus ovdalis juo ledje (maiddái geardduheapmin)


Doahpagat ja sánit

- eanas geavahuvvojit fágadoahpagat mat leat geavahuvvon Duottar. Luonddugeografiija-girjjis, mii almmuhuvvui 1998:s. Dan maŋŋá leat boahtán soames geografiijaoahpponeavvut, earenoamážit Suoma bealde, main mii leat gávdnan synonymaid. Mii leat muhtun sajiin dán oahpponeavvus merken synonymaid, go diehtit ahte leat guokte sáni maid gaskkas sáhttá válljet
- Skuvlla kártagirji lea leamaš gáldun go leat dárbbašan fágasániid ja doahpagiid
- Geografiija WEB gáhtte ja ovddida sámegiela go oahpásmahttá oahppi árbevirolaš sámi luonddunamahusaide


Oahpponeavvu lea oaivvilduvvon geografiijaoahpahussii sámegillii. Oahppi oahppá fága sámegillii. Muhto eai gávdno joatkkaskuvlla várás oahpponeavvut mat leat čállon sámegillii, earret okta: Duottar. Luonddugeografiija. Interneahtas leat visot gáldut eará gielaide: dáro- dahje eaŋgalasgillii. Skuvlla kártagirjji sáhttá geavahit vuođđogirjin das mii guoská doahpagiidda. Dat lea sámegillii.


Vuođđogálggat

Bargobihtát leat ráhkaduvvon nu ahte daid bokte lea vejolaš vuhtii váldit buot vuođđogálggaid oahppama. Leat máŋggalágan bargobihtát maid oahppit barggadettiin šaddet ohcat dieđuid girjjiin ja Interneahtas, ja mat gáibidit viiddis vástádusaid.
Bargobihtát movttiidahttet ohppiid iežaset ohcat dieđuid ja ovdanbuktit earáide omd. digitála reidduid geavahettiin. Oahpponeavvus leat ollu suokkardallan- ja reflekterenbargobihtát.
Gáldokritihkka gullá digitála vuođđogálggaid oahppamii. Earenoamážit sámiide ja álgoálbmogiidda guoski dieđuid dáfus ja buotlágan neahttadigaštallamiid ja eará almmuhemiid ektui lea dehálaš ahte dieđut dárkkistuvvojit gáldokritihkalaš geahčastagain.

Geografiija WEB-oahpponeavvu ja oahppoplána oktavuohta


Fága váldoosiid čatnašupmi oahpponeavvu sisdollui:

Geográfalaš gáldut ja reaiddut: dán váldooasi várás ii leat sierra kapihtal dán oahpponeavvus, muhto váldojuvvo vuhtii bargobihtáid oktavuođas muđui.


Eanadat ja dálkkádat: fága váldooassi boahtá ovdan čuovvovaš kapihttaliin:

EANAJORBADAS
BÁKTEŠLÁJAT JA DAID BIRRAJOHTU
NORGGA VÁLDOBÁKTENANNÁMAT
EANADATHÁMÁDAGAT
BALDOTEKTONIHKKA
STUORÁMUS EANAHÁMÁDAGAT
VULKÁNA ÁRJJALAŠVUOHTA
DÁLKI JA DÁLKKÁDAT
OLGGUT FÁMUT JA MIHTILMAS EANAHÁMÁDAGAT

Gáldun lea Knut Isaksena girjji Duottar. Luonddugeografiija. Ollu bargobihtát leat čadnon dien oahppogirjji sisdollui. Oahppi galgá maid ohcat dieđuid Interneahtas, juogo čujuhuvvon liŋkkain dahje iežas ohcamiid bokte.


Resurssat ja ealáhusdoaimmat: fága váldooassi boahtá ovdan čuovvovaš kapihttalis:
BIRGEJUMI VUOĐĐUN
Geografiija WEB-oahpponeavvu dievasmahttá skuvlla válljen oahppogirjji dain osiin mat gusket sámi oahppoplánii.

Lea čállon ođđa teaksta oktan bargobihtáiguin Geografiija WEB-oahpponeavvus, ja dán oassái ii leat eará sajis čállon sámi oahppoplána mielde.

Demografiija ja ovdáneapmi: fága váldooassi boahtá ovdan čuovvovaš kapihttalis:
DEMOGRAFIIJA JA OVDÁNEAPMI
Geografiija WEB-oahpponeavvu dievasmahttá skuvlla válljen oahppogirjji dain osiin mat gusket sámi oahppoplánii.

Lea čállon ođđa teaksta oktan bargobihtáiguin Geografiija WEB-oahpponeavvus, ja dán oassái ii leat eará sajis čállon sámi oahppoplána mielde.

Lassibargobihtát
Báktenannánvuođđu: Dutkka iežat gieldda báktenannánvuođu. Geavat ”Kart i skolen” dahje eará heivvolaš gálduid. Dás sáhttá ollu miellagiddevaš diehtu boahtit ovdan jus jurddaša omd. Guovdageainnu, Deanu, Kárášjoga, Porsáŋggu jna.


Olggut fámut ja mihtilmas eanahámádagat: Johka ja njárggat: Jearahala boarrásat olbmuin dahje eanadoallokantuvrras manne eanadikšungiettit Kárášjogas leat dušše njárggain. Ovdanbuvtte earáide joavkkus.